L-Epistola ta' Ġuda


Ġuda 1. Bħal dejjem fl-epistoli, l-imsejħin tiddeskrivi lil dawk li rċevew l-istedina għas-salvazzjoni, stedina li effettivament tintlaqa’ għax il-midinbin jinġibdu bil-grazzja minn fuq. Jinġibdu u jersqu, għax huma l-maħbubin t’Alla, u allura mhux biss jisimgħu l-evanġelju, kif jagħmlu bosta midinbin oħrajn, iżda ngħataw l-abbiltà sabiex iwieġbu għall-evanġelju bil-fidi (cf., Rum.1:7; 1 Kor.1:23-24; 1 Tes.5:24; 2 Tes.2:13-14). 

Bħala riżultat ta’ din is-sejħa, li biha l-Missier jesegwixxi d-digriet etern tal-għażla, il-bnedmin jiddaħħlu f’xirka ma’ Kristu (1 Kor.1:9), jirċievu s-sliem mingħand Alla (1 Kor.7:15), igawdu l-libertà mid-dnub biex jaqdu lis-Sid ġdid tagħhom (Gal.5:13), iġibu ruħhom kif jixraq skont il-virtujiet li jogħġbu lil Missierhom (Ef.4:1), tingħatalhom tama ħajja li ma tiddiżappuntahomx (Ef.4:4), isiru responsabbli biex jitqaddsu (1 Pt.1:15), jirċievu barka (1 Pt.3:9), u finalment glorja eterna (1 Pt.5:10). 

L-istess nies huma maħbubin (cf., Ġw.13:1; 14:23; 16:27; 17:20,23; Rum.5:8; 1 Ġw.3:1).  Ċertament, Alla juri tjieba u mħabba ġenerali lejn l-umanità kollha, filli jagħtihom barkiet li ma jistħoqqilhomx (għax huma għedewwa tiegħu), mentri l-imħabba speċjali tiegħu li twassal għas-salvazzjoni eterna hi riservata u espressa mal-magħżulin tiegħu biss. Minħabba din il-ħniena speċjali lejhom, huma mwarrba għalih u trasformati mill-konverżjoni tagħhom ’il quddiem.

Alla mhux biss jibda s-salvazzjoni iżda jassigura li jġibha fit-tmiem tagħha, għal kull wieħed minn uliedu. Allura huma miżmumin għal Ġesù Kristu. Fl-imħabba infallibbli u kostanti tiegħu, Alla jħarishom u jippriżervahom sikuri għall-ħajja eterna (cf., Ġw.6:37-44; 10:28-30; 17:11,15; Rum.8:31-39; 2 Tim.4:18; Ebr.7:25; 9:24; 1 Pt.1:3-9).


Ġuda 3. tikkontendu għall-fidi. Persuna mwielda mill-ġdid mhi qatt ipperikolata li tintilef, għax il-wegħda tal-Missier hi garantita, is-Salvatur Ragħaj tagħhom iħarishom, u huma ssiġillati bl-Ispirtu s-Santu, il-kapparra ta’ glorja eterna. 

Frattant, flimkien ma’ ħutu, hu msejjaħ biex jeħodha kontra kull ereżija qattiela u kull evanġelju falz li jiżgwidaw lil dawk li jsegwuhom. Hu imperattiv għall-knisja fidili illi tiggwerra spiritwalment kontra t-tgħawwiġ tal-verità kif ukoll gideb sfaċċat, bħal armata fdata bil-kompitu biex tgħasses teżor qaddis (cf., 1 Tim.6:12; 2 Tim.4:7). 

Hawnhekk, il-fidi hi l-korp sħiħ ta’ verità kontenut fl-Iskrittura (cf., Ġuda 20; Gal.1:23; Ef.4:5; Fil.1:27; 1 Tim.4:1). Mela kull Kristjan hu msejjaħ biex jitgħallem u jipprattika dottrina biblika (Ef.4:14; Kol.3:16; 1 Pt.2:2; 1 Ġw.2:12-24), ikun kapaċi b’dixxerniment jiddistingwi bejn il-verità u l-errur (1 Tes.5:20-22), u jkun lest jikkonfronta u jattakka l-errur (2 Kor.10:3-5; Fil.1:7,27; 1 Tim.1:18; 6:12; 2 Tim.1:13; 4:7-8; Titu 1:13), li dwaru l-awtur iwissi tul l-ittra tiegħu. Dan jagħmlu bl-imħabba u bi skop tajjeb, għall-ġid etern ta’ dawk li jinsabu mħabbla fl-iżball. 

Ir-rivelazzjoni divina hi kommessa lill-qaddisin darba għal dejjem. La tista’ tkun editjata, la mibdula, la mnaqqsa u lanqas supplimentata (cf., Dt.4:2; 12:32; Prov.30:6; 2 Tim.3:16-17; Riv.22:18-19). Sakemm kienet għada qed tingħata, kotba tal-Iskrittura żdiedu ma’ kotba ta’ Skrittura oħra; issa li hi kompluta, xejn ma jista’ jiżdied magħha, u lanqas hemm għalfejn. Hi nfisha hi l-ogħla awtorità għall-knisja. Hi kompluta, suffiċjenti u mitmuma, allura hi fissa għal kull żmien. Issa hi r-responsabbiltà tal-fidili illi jistudjawha, speċjalment dawk li jkunu msejħa jgħallmuha (2 Tim.2:15) u jippritkawha (2 Tim.4:2), u jissieltu għall-priżervazzjoni u l-integrità tagħha. 

L-imsieħba fi ħdan il-knisja huma deskritti bħala qaddisin, għax huma kkonsagrati u mwarrba għal Alla mid-dnub (cf., 1 Kor.1:2). 


Ġuda 4. L-għalliema foloz kienu predestinati fid-digriet divin għad-dannazzjoni minħabba dnubiethom (Rum.9:22; 1 Pt.2:8). Imqar il-ħżiena jifformaw parti mill-pjan determinat minn qabel t’Alla (Dt.13:1-3). Dawn l-għalliema foloz, partikolarment, għallmu l-grazzja bħallikieku hi permess għall-immoralità. Għawġu l-evanġelju: flok ma preżentawh bħala motiv biex il-fidili jitqaddsu ġabuh bħala skuża għal aktar dnub (cf., Rum.3:8; 6:1-2; 2 Pt.3:15-16). 


Ġuda 5-7. L-awtur iġib tliet eżempji kif Alla storikament ikkastiga l-apostati: 

1. Qered bosta Iżraeliti minħabba l-inkredulità u l-irriverenza tagħhom wara li esperjenzaw ħelsien fiżiku mill-Eġittu (Num.14:29; Sal.95:7-11; Ebr.3:18). 

2. Xi anġli rribellaw kontra l-awtorità t’Alla billi rrifjutaw jibqgħu fil-pożizzjoni maħtura għalihom. Issa Alla jgħassishom għall-ġudizzju finali (2 Pt.2:4). 

3. L-abitanti ta’ Sodoma u Gomorra, li ppervertew irwieħhom bl-omosesswalità (Ġen.19:5) huma wkoll eżempju illi l-ħżiena se jsofru l-kastig ta’ nar etern (Ġen.19; Lq.17:29; 2 Pt.2:6). 


Ġuda 6. Il-ġudizzju tal-jum il-kbir hu l-ħaqq finali meta d-demonji u Satana jkunu kkonsenjati għal dejjem fl-għadira tan-nar imħejjija għalihom (Mt.25:41; Riv.20:10) kif ukoll għall-midinbin impenitenti (Riv.20:11-15). 


Ġuda 7. Sodoma u Gomorra jservu bħala illustrazzjoni storika tal-ġudizzju t’Alla fuq l-art bin-nar (cf., Riv.16:8-9; 20:9) li hu biss eżempju filli jsofru l-kastig ta’ nar etern (cf., Mt.3:12; 18:8; 25:41; Mk.9:43-44,46,48; Lq.3:17; Riv.19:20; 20:14-15; 21:8). Alla kemm-il darba ġġudika lill-bniedem fid-dinja, bħala twissija, iżda dan hu biss togħma ċkejkna tal-ġudizzju ġust u rett tiegħu fl-eternità.


Ġuda 8. maestajiet anġeliċi, jew entijiet smewwitin, hi referenza għall-anġli, li jkompli jitkellem dwarhom f’vers 9. 


Ġuda 9. ma ssograx jippronunzja kontrih ġudizzju inġurjuż. Mikiel ma seħitx personalment lil Satana, iżda ddeferixxa għas-setgħa sovrana u ulitma ta’ Alla, bħalma għamel ukoll l-anġlu tas-Sid f’Żak.3:1-2. 

Mikiel kellem lil Satana billi qallu, Iċanfrek is-Sid! u Sidna Ġesù kmanda lid-demonji u tkellem max-xitan. Iżda mkien ma jingħatalna ħjiel li l-fidili għandhom jindirizzaw lill-anġli ħżiena (bħalma wkoll mhuwiex sewwa li jitolbu lill-anġli qaddisa, ħlief lil Alla waħdu). Minflok, għandhom ifittxu u jistennew lill-Mulej biex jintervieni hu.

(Għal dal-vers, fejn Ġuda jikkwota ktieb psewdopigrafu intitolat L-Assunzjoni ta’ Mosè, u versi 14-15, fejn l-awtur jikkwota minn ktieb nonkanoniku ieħor, Il-Ktieb ta’ Ħenok, ara nota fl-1 Kor.15:33).


Ġuda 11. Ġwaj għalihom! L-awtur isegwi l-eżempju tal-profeti qablu (cf., Isa.5:8-13) kif ukoll ta’ Kristu (cf., Mt.23:13-29) filli jippronunzja ġudizzju spiritwali finali fuq l-apostati. L-eqqel ħaqq jirċevuh l-apostati – dawk li abbandunaw il-fidi vilment u kontra t-tagħrif tal-verità mogħti lilhom – għax ikunu mxew l-istess mogħdija ta’ nies li Alla ġġudikahom u baqgħu bħala illustrazzjoni tal-ħaqq ċert t’Alla: KajjinBalgħam u Kore. 


Ġuda 14-15. Ħenok hu kkalkolat li għex fis-seba’ ġenerazzjoni minn Adam (Ġen.5:1-14; 1Kn1:1-3). 

Ara, ġie s-Sid. Is-sors ta’ dat-tagħrif hu l-Ispirtu s-Santu, li ta l-messaġġ ispirat b’id Ġuda. Il-fatt li hu rrekordjat fi ktieb psewdopigrafu, Il-Ktieb ta’ Ħenok, ma kellu ebda effett fuq l-akkuratezza tiegħu. 

Il-qaddisin tiegħu jistgħu jkunu anġli jew fidili, inkella t-tnejn (cf., Żak.14:5). Kemm l-anġli (Mt.24:31; 25:31; Mk.8:38) kif ukoll il-kredenti (Kol.3:4; 1 Tes.3:13; Riv.19:14) għad jakkumpanjaw lil Sidhom fl-avvent tiegħu fl-aħħar jum. Però sikwit l-anġlu huma involuti fil-ġudizzju, bħal fil-kuntest hawnhekk. Il-mifdija jiġu ma’ Kristu, iżda l-eżekuzzjoni tal-ġudizzju huwa fdat f’idejn l-anġli (Mt.13:39-41,49-50; 24:29-31; 2 Tes.1:7-10). U s-sentenza terribbli tkun l-infern għall-eternità (Riv.20:11-15; cf., Mt.5:22; 7:19; 8:12; 13:40-42; 25:41-46).


Ġuda 17. ftakru fil-kliem li ntqal minn qabel mill-appostli. Mogħnija bid-don tal-profezija, diversi appostli wissewna dwar il-miġja ta’ apostati kotrana; hekk aħna preparati kontrihom u ma nkunux sorpriżi bil-preżenza tagħhom fostna (cf., At.20:28-31; 1 Tim.4:1-2; 2 Tim.3:1-2; 4:1-2; 2 Pt.2:1-3:4; 2 Ġw.7-11). Bħalma l-Iskrittura tgħallimna verità pożittiva, tiftħilna għajnejna kontra l-valenu ta’ tagħlim qarrieqi (1 Kor.4:14).


Ġuda 18. Fl-aħħar taż-żmien (cf., 2 Tim.3:1; 2 Pt.3:3; 1 Ġw.2:18). Dan il-perjodu jirreferi għal żmien il-Messija mill-ewwel miġja sat-tieni miġja tiegħu. Jiġifieri, tul l-istorja kollha tagħha, il-knisja hi obbligata tgħasses kontra l-eretiċi (nies li b’mod stinat u pervers jikkontradixxu veritajiet bażiċi tal-Iskrittura) u apostati, tesponi l-iżball fatali tagħhom, u ma tissiħibx magħhom – sakemm Sidna jirritorna. 


Ġuda 19. m’għandhomx l-Ispirtu. Allura mhumiex riġenerati; huma nieqsa mill-ħajja spiritwali (Rum.8:9; 1 Kor.6:19-20). Filwaqt li jistgħu jagħtu impressjoni li huma reliġjużi u dixxipli ta’ Kristu, it-tagħlim evidentement falz tagħhom jikxifhom bħala nies miskredenti u mitlufa.


Ġuda 20. itolbu fl-Ispirtu s-Santu. Mhijiex sejħa għal xi talb estatiku jew “bl-ilsna,” iżda appell biex it-talb jingħad konsistentement fir-rieda u l-qawwa tal-Ispirtu, bħalma wkoll aħna kmandati biex nitolbu f’isem Kristu, ċoè bl-awtorità u għan-nom tiegħu (cf., Rum.8:26-27). 


Ġuda 21. żommu lilkom infuskom fl-imħabba t’Alla. Il-fidili huma responsabbli jkunu ubbidjenti u leali biex jgħixu s-salvazzjoni tagħhom (cf., Fil.2:12): mhux biss il-maħfra mill-ħtija tad-dnub, iżda wkoll mill-ħakma tal-ħażen f’ħajjithom, minn jum għal jum. Is-salvazzjoni mhijiex biss ġustifikazzjoni (dikjarati ġusti, u allura lliberati mill-kundanna), iżda wkoll santifikazzjoni (magħmulin ġusti, u allura lliberati mill-ħakma tad-dnub). B’konsistenza u regolarità, il-fidili jmisshom jibqgħu fl-isfera ta’ ubbidjenza fejn Alla jsawwab imħabbtu fl-esperjenza ta’ wliedu, f’kuntrast għad-diżubbidjenti meta Alla jkollu jimxi magħhom b’dixxiplina (cf., 1 Kor.11:27-31; Ebr.12:5-11). Ġuda hawn qed jitkellem dwar il-perseveranza tal-qaddisin f’komunjoni ma’ Kristu.


Ġuda 24-25. Issa ’l dak li kapaċi jgħassiskom milli togħtru. F’epistola li twissi solennement dwar l-attwalità u l-biża’ tal-apostasija, l-awtur ifaħħar lil Alla għax jaf li Kristu kapaċi u ċertament jipproteġi lil niesu minn apostasija finali. Huma miżmuma mill-omnipotenza t’Alla (cf., Ġen.18:14; Dt.7:21; 1 Sam.14:6; Mt.19:26). Il-qawwa ta’ Kristu ssostni lill-fidili ġenwini u sinċiera milli jaqgħu fin-nassa tal-apostasija (cf., Ġob.42:2; Sal.37:23-24; 121:3; Ġer.32:17; Lq.1:37; Ġw.6:39-40,44; 10:27-30; Ef.3:20). Hekk il-fidili huma inkuraġġiti biex jissoktaw jiġru t-tiġrija tal-fidi tagħhom, bla ma jgħejjew. 

jippreżentakom bla difett (cf., 2 Kor.11:2; Ef.5:27). Il-fidili huma mlibbsa bil-perfezzjoni assoluta tas-Salvatur tagħhom; huma magħduda bħala ġusti permezz tal-fidi fih; Ġesù jagħmilhom denji tal-ħajja eterna fil-ġenna (Rum.8:31-39), u għaldaqstant immedjatament wara mewthom il-fidili huma introdott fil-preżenza t’Alla u milqugħa minnu (Fil.1:23).

L-eżultanza hi primarjament tas-Salvatur innifsu (cf., Ebr.12:2), u sekondarjament tal-fidili (1 Pt.1:8). Il-ferħ u l-hena huma l-espressjoni dominanti tas-smewwiet (Mt.25:23).